सरस्वती
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵੀ · ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਵਸ: Wednesday
ਸਰਸਵਤੀ ਗਿਆਨ, ਸਿੱਖਣ, ਸੰਗੀਤ, ਕਲਾ, ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦਾ ਸਰੋਤ। ਰਿੱਗ ਵੇਦਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿਆਣਪ ਦੀ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਹੈ। ਸਰਸਵਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਸੰਤ ਪੰਚਮੀ' ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਸਾਧਨ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਬਰਕਤ ਲਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਵਰਾਤਰੀ (ਖ਼ਾਸਕਰ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ) ਦੌਰਾਨ ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਜਾ 'ਤੇ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਤਰ 'ਓਮ ਆਇਮ ਸਰਸਵਤਯ ਨਮਾ' ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿੱਟੇ ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਚਿੱਟੇ ਸਾੜੀ ਪਹਿਨਦੇ, ਚਿੱਟੇ ਲੋਤ (ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਪਵਣ) 'ਤੇ ਬੈਠੇ। ਚਾਰ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵੇਨਾ (ਭਾਰਤੀ ਲੂਤ), ਇਕ ਕਿਤਾਬ (ਵੇਦਾਂ), ਇਕ ਗੁਲਾਬ (ਮਾਲਾ), ਅਤੇ ਇਕ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘੜੇ (ਕਮਾਂਡਾਲੂ) ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਵਾਹਨਾ ਸਵਾਨ (ਹੰਸਾ) ਹੈ ਜੋ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਦਿੱਖ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭੇਦਭਾਵ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਪਵੌਕ ਉਸ ਦੀ ਵਿਕਲਪਿਕ ਵਾਹਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ॐ ऐं सरस्वत्यै नमः ॥
या कुन्देन्दुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता या वीणावरदण्डमण्डितकरा या श्वेतपद्मासना ॥
सरस्वति नमस्तुभ्यं वरदे कामरूपिणि । विद्यारम्भं करिष्यामि सिद्धिर्भवतु मे सदा ॥
